Czym jest ciśnienie?

Organizm człowieka jest niezwykle skomplikowany. Składa się z licznych układów, których sprawna współpraca jest niezbędna do życia. Jednym z najważniejszych jest układ krążenia, nazywany także układem sercowo-naczyniowym. W jego skład wchodzą serce i naczynia krwionośne (tętnice, żyły, włośniczki). W naczyniach krwionośnych krąży krew, a serce pełni funkcję pompy, która powoduje jej ruch.

Ciśnienie tętnicze, czyli ciśnienie krwi lub po prostu ciśnienie jest to siła, z jaką krew działa na naczynia. Wartości ciśnienia zmieniają się, inne są w czasie spoczynku, intensywnej pracy czy szybkiego marszu. U większości ludzi występuje spadek ciśnienia tętniczego w nocy.

W czasie skurczu serce wtłacza krew do naczyń - ciśnienie krwi jest wtedy wyższe i nazywa się je ciśnieniem tętniczym skurczowym. Natomiast podczas rozkurczu serca ciśnienie osiąga wartości najniższe - mówimy wtedy o ciśnieniu tętniczym rozkurczowym.

Wartości ciśnienia można zmierzyć korzystając z ciśnieniomierza. Wyrażone są one w milimetrach słupa rtęci [mm Hg].
Pierwszego pomiaru dokonuje zwykle lekarz lub pielęgniarka, a wynik zapisywany jest najczęściej w postaci:

145/90 mm Hg
120/80 mm Hg
185/100 mm Hg

Pierwsza z podawanych wartości (145 w pierwszym przykładzie) odpowiada ciśnieniu skurczowemu, a druga (np. 90) - ciśnieniu rozkurczowemu.

Automatyczne aparaty do mierzenia ciśnienia tętniczego podają też akcję serca.
Normy wartości ciśnienia tętniczego zostały przedstawione w części Czy ja mam nadciśnienie?

W codziennej praktyce najczęściej stosuje się kilka rodzajów ciśnieniomierzy.
Przedstawiono je na poniższych zdjęciach.

Wstęp

Jeśli chorujesz na nadciśnienie tętnicze, musisz wiedzieć, że leczenie tej choroby trwa zwykle do końca życia. Aby było skuteczne, wymaga Twojej stałej współpracy z lekarzem.

Być może Twój lekarz określił już wasze wspólne cele, to znaczy uzyskanie odpowiednich wartości ciśnienia, właściwej masy Twojego ciała, odpowiednią dietę, ewentualnie zaprzestanie palenia tytoniu i ograniczenie spożycia alkoholu. Te właśnie cele stanowią podstawę leczenia chorych na nadciśnienie. Jako pacjent powinieneś ze swej strony dążyć do ich osiągnięcia, a następnie - do ich utrzymania.

Leczenie niefarmakologiczne, a więc bez stosowania leków, poza obniżeniem ciśnienia daje wiele dodatkowych korzyści. Może na przykład wyrównać nieprawidłowy poziom cukru lub cholesterolu we krwi lub zwiększyć ogólną sprawność Twojego organizmu.

Czasami jednak - oprócz zmiany stylu życia - należy sięgnąć po leki. Leki przeciwnadciśnieniowe są jednym z największych sukcesów medycyny w ostatnich latach. Są one skuteczne, dobrze tolerowane, a co najważniejsze - udowodniono, że przyjmowane przez dłuższy czas zmniejszają ryzyko powikłań, takich jak choroby serca czy udar mózgu.

Gdy mimo wprowadzenia odpowiednich zmian stylu życia nie możesz osiągnąć zaplanowanego obniżenia ciśnienia (nawet jeśli starałeś się postępować ściśle według zaleceń Twojego lekarza) - konieczne okazuje się przyjmowanie tabletek. Zazwyczaj dzieje się tak po kilkumiesięcznych próbach leczenia niefarmakologicznego.

Zdarzają się również sytuacje, w których lekarz przepisze Ci tabletki od razu, zalecając równocześnie stosowanie pozostałych metod leczenia. Stanie się tak, jeżeli stwierdzone już w czasie pierwszych wizyt wartości ciśnienia będą bardzo wysokie, to znaczy przekroczą 180 mm Hg (ciśnienie skurczowe) lub 110 mm Hg (ciśnienie rozkurczowe).

Lekarz zleci przyjmowanie tabletek również w przypadku każdego chorego, u którego stwierdzi obecność dodatkowych czynników zwiększających zagrożenie zawałem, udarem mózgu czy innymi groźnymi chorobami. U chorych na nadciśnienie będzie to bardzo często współistniejąca cukrzyca, a także zbyt wysoki poziom cholesterolu we krwi. Szczególnie niekorzystne jest, gdy u jednej osoby występuje połączenie tych zaburzeń, a dodatkowo towarzyszy im otyłość, palenie tytoniu czy spożywanie nadmiernych ilości alkoholu. Wszystkie te sytuacje lekarz musi rozważyć indywidualnie. W każdym przypadku oceni, czy można obniżać ciśnienie powoli, czy też należy je obniżyć niezwłocznie, wszystkimi dostępnymi sposobami.

Na szczęście w dzisiejszych czasach lekarze dysponują wieloma rodzajami leków i niemal zawsze udaje im się dobrać najlepszy lek albo zestaw leków dla konkretnego pacjenta. Zdarza się, że już pierwszy wybrany preparat okazuje się w pełni skuteczny. Niekiedy jednak wymaga to więcej czasu.

Leczenie nadciśnienia tętniczego ma długą, ponad 50-letnią historię. Te lata doświadczeń zaowocowały opracowaniem nowych, lepszych i bezpieczniejszych preparatów. Dziś leczenie nadciśnienia - nawet trwające do końca życia - jest bezpieczne dla chorego, pod warunkiem, że stosuje się on do wskazań i uwag lekarza.

Lekarze dzielą leki przeciwnadciśnieniowe na kilka typów, zależnie od sposobu lub miejsca ich działania w organizmie człowieka.

*
Leki moczopędne (inna nazwa to diuretyki)
*
Beta-blokery
*
Inhibitory konwertazy angiotensyny
(w skrócie IKA, a z jęz. ang. ACE-I [angiotensin-converting enzyme inhibitors])
*
Leki blokujące kanały wapniowe (inaczej: antagoniści wapnia)
*
Alfa-blokery
*
Leki blokujące receptory angiotensyny II
*
Leki bezpośrednio rozszerzające naczynia, tak zwane wazodylatatory
*
Leki działające na centralny układ nerwowy


Leki każdego z powyższych typów w podobnym stopniu obniżają wartości ciśnienia, ale decyzję, który z nich zastosować, zawsze podejmuje lekarz. W praktyce zdarza się, iż takie same substancje czynne noszą różne nazwy handlowe. Dlatego w aptekach jest dostępnych kilkadziesiąt (a w niektórych krajach nawet kilkaset) leków różnych producentów. Zawsze sprawdzaj, jaką substancję czynną zawiera dany lek (informacja znajduje się na opakowaniu poniżej nazwy handlowej) oraz jakiego jest typu.