SPIS ROZDZIAŁÓW 1. Wprowadzenie oraz cele 2. Definicja i klasyfikacja nadciśnienia tętniczego 3. Ocena diagnostyczna 4. Dane naukowe dotyczące postępowania terapeutycznego w nadciśnieniu tętniczym 5. Leczenie 6. Strategie leczenia 7. Postępowanie w szczególnych sytuacjach 8. Leczenie współistniejących czynników ryzyka 9. Przesiewowe wykrywanie i leczenie wtórnych postaci nadciśnienia 10. Dalsza obserwacja 11. Stosowanie zaleceń w praktyce Dodatek Piśmiennictwo

Przez kilka lat Europejskie Towarzystwo Nadciśnienia
Tętniczego (ESH, European Society of Hypertension)
oraz Europejskie Towarzystwo Kardiologiczne
(ESC, European Society of Cardiology), zamiast
wydawać własne zalecenia dotyczące rozpoznawania
i leczenia nadciśnienia tętniczego, zdecydowały
się na akceptację zaleceń opracowanych
przez Światową Organizację Zdrowia (WHO, World
Health Organization) i Międzynarodowe Towarzystwo
Nadciśnienia Tętniczego (ISH, International
Society of Hypertension) [1, 2] z pewnymi poprawkami
odzwierciedlającymi sytuację w Europie. W 2003 roku
podjęto jednak decyzję o publikacji odrębnych zaleceń
ESH/ESC [3], ponieważ wytyczne WHO/ISH
dotyczą krajów o różnorodnym poziomie opieki
zdrowotnej oraz możliwościach ekonomicznych
i mogą nie do końca odpowiadać krajom europejskim.
Systemy opieki zdrowotnej w Europie często pozwalają
na wykonanie bardziej szczegółowych procedur
diagnostycznych w zakresie oceny ryzyka sercowo-naczyniowego
i uszkodzeń narządowych u pacjentów
z nadciśnieniem tętniczym, a także oferują większy wybór
w zakresie leczenia przeciwnadciśnieniowego.
Zalecenia ESH/ESC z 2003 roku [3] zostały pozytywnie
odebrane w środowisku lekarzy i w ciągu
ostatnich 2 lat były najczęściej cytowaną publikacją
w literaturze medycznej [4]. Uznano jednak, że ze
względu na pojawienie się istotnych dodatkowych
dowodów dotyczących ważnych zagadnień diagnostycznych
i leczniczych na temat nadciśnienia tętniczego
wskazane jest uaktualnienie poprzednich zaleceń.
Podczas przygotowywania nowych zaleceń Komitet,
ustanowiony przez ESH i ESC, postanowił kierować
się tymi samymi zasadami, które obowiązywały
w czasie opracowywania zaleceń z 2003 roku,
a mianowicie: 1) zaproponować najlepsze możliwe
i najbardziej wyważone zalecenia wszystkim lekarzom
zaangażowanym w leczenie nadciśnienia tętniczego;
2) cel ten osiągnąć, dokonując obszernego
i krytycznego przeglądu danych i przedstawiając odpowiednie
zalecenia w formie ramek, a także, podobnie
jak w 2003 roku [5], publikując zwarty zbiór
praktycznych zaleceń wkrótce po wydaniu ich pełnej
wersji; 3) w pierwszej kolejności analizować dane pochodzące
z dużych, randomizowanych badań klinicznych,
a w wybranych przypadkach — z badań
obserwacyjnych i innych źródeł spełniających wysokie
standardy naukowe; 4) podkreślić, że zalecenia
odnoszą się do jednostek chorobowych jedynie
w sposób ogólny i z tego powodu ich rola musi być
przede wszystkim edukacyjna; nie mogą formułować
nakazów dotyczących leczenia poszczególnych pacjentów,
którzy często bardzo się różnią pod względem
osobowościowym, medycznym i kulturowym,
co może wymagać postępowania odmiennego od typowego
postępowania przedstawionego w zaleceniach;
5) unikać sztywnej klasyfikacji zaleceń opartej
na poziomie lub sile dowodów naukowych [6].
Komitet uznał, że taką klasyfikację często trudno jest
zastosować (może ona obejmować tylko aspekty terapeutyczne)
oraz że siłę zaleceń można ocenić na
podstawie sposobu ich sformułowania oraz odniesienia
do odpowiednich badań. Mimo to, zarówno
w tekście, jak i wśród pozycji piśmiennictwa, znajdują
się odniesienia do odpowiednich badań randomizowanych,
obserwacyjnych, metaanaliz oraz krytycznych
publikacji przeglądowych lub opinii ekspertów.
Członkowie Komitetu do spraw zaleceń, powołanego
przez ESH i ESC, uczestniczyli w przygotowywaniu
tego dokumentu w sposób niezależny, korzystając
ze swojego doświadczenia akademickiego i klinicznego
oraz dokonując obiektywnego i krytycznego
przeglądu całego dostępnego piśmiennictwa.
Większość z nich współpracowała lub współpracuje
z firmami farmaceutycznymi lub firmami produkujacymi
sprzęt medyczny oraz państwowym lub prywatnym
sektorem opieki zdrowotnej (badania naukowe,
konferencje edukacyjne, konsultacje), jednak
wszyscy są przekonani, że działalność ta nie wpłynęła
na treść zaleceń. Najlepszą gwarancją niezależności
ekspertów jest jakość ich dotychczasowego dorobku
naukowego. Jednak w celu zapewnienia jawności
ich związków z firmami farmaceutycznymi i medycznymi,
państwowym oraz prywatnym sektorem
opieki zdrowotnej na stronach internetowych
ESH i ESC (www.eshonline.org i www.escardio.org)
umieszczono szczegółowe informacje na ten temat.
Koszty poniesione na opracowanie i publikację zaleceń
w całości pokryły Europejskie Towarzystwo
Nadciśnienia Tętniczego i Europejskie Towarzystwo
Kardiologiczne.